Đồ Si – Một Đề Tài Nghiên Cứu Đang Chờ Được Khai Phá

Tin tức & Kiến thức · Đô Si La Mi

Có những hiện tượng tiêu dùng tưởng như bình dị trong đời sống thường nhật nhưng lại ẩn chứa vô vàn lớp nghĩa đáng để người làm nghiên cứu dừng chân suy ngẫm. Thời trang secondhand – hay cách gọi dân dã quen thuộc hơn là "đồ si" – chính là một hiện tượng như thế. Nó không đơn thuần là một phân khúc bán lẻ, mà là điểm giao thoa của kinh tế học hành vi, tâm lý tiêu dùng, mỹ học cá nhân, và cả những trăn trở mang tính thời đại về phát triển bền vững. Chính vì tính liên ngành hiếm có ấy, đồ si đang dần trở thành một đề tài được giới nghiên cứu trẻ, đặc biệt là sinh viên các trường đại học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, tìm đến với sự quan tâm ngày một lớn.

Theo ước tính của RedSheer Strategy Consultants, quy mô thị trường hàng cũ (secondhand) tại Việt Nam vào khoảng 1,1 tỷ đô la Mỹ và được dự báo có thể vượt ngưỡng 5 tỷ đô la Mỹ trong tương lai gần¹ – một biên độ tăng trưởng hiếm thấy trong ngành bán lẻ truyền thống. Khảo sát Carousell Recommerce Index cũng ghi nhận rằng phần lớn người tiêu dùng được hỏi đã từng mua sắm đồ cũ và bày tỏ thiện chí tiếp tục hành vi này trong tương lai, trong đó thời trang nằm trong nhóm những mặt hàng được giao dịch phổ biến nhất¹. Những con số ấy, tự thân chúng đã là một tín hiệu cho thấy đây không còn là một trào lưu nhất thời, mà đang dần định hình thành một cấu trúc tiêu dùng bền vững và có chiều sâu.

Điều khiến đồ si trở nên đặc biệt hấp dẫn dưới góc nhìn học thuật không chỉ nằm ở quy mô thị trường, mà còn ở sự phức tạp trong động cơ và tâm lý của người mua. Một bài tổng quan lý thuyết công bố gần đây đã vận dụng đồng thời Thuyết Hành vi Có Kế hoạch (Theory of Planned Behavior) và Thuyết Tự quyết (Self-Determination Theory) để lý giải vì sao thế hệ Gen Z tại Việt Nam lựa chọn thời trang secondhand². Nghiên cứu chỉ ra một phát hiện đáng chú ý: trong một xã hội mang đậm tính cộng đồng như Việt Nam, chuẩn mực chủ quan – tức ảnh hưởng từ ý kiến của bạn bè, cộng đồng mạng xã hội – có tác động đến ý định mua hàng mạnh mẽ hơn hẳn so với những gì các nghiên cứu phương Tây từng ghi nhận². Đồng thời, các tác giả cũng chỉ ra một khoảng cách rõ rệt giữa ý định và hành vi thực tế: không ít người tiêu dùng bày tỏ thiện cảm với đồ si nhưng vẫn chần chừ khi quyết định mua, bởi những rào cản liên quan đến vệ sinh, chất lượng sản phẩm, và một định kiến xã hội còn tồn tại – gắn đồ cũ với hình ảnh hàng từ thiện, hàng nhập khẩu giá rẻ thiếu kiểm soát². Chính khoảng trống giữa nhận thức và hành động ấy là mảnh đất màu mỡ cho những ai muốn nghiên cứu sâu hơn về tâm lý học tiêu dùng hay xã hội học đương đại.

Không dừng lại ở khía cạnh hành vi, đồ si còn chạm đến những câu hỏi lớn hơn về tính bền vững của ngành dệt may toàn cầu – một trong những ngành công nghiệp gây áp lực lớn nhất lên môi trường. Việc kéo dài vòng đời sản phẩm thông qua tái sử dụng, trong khuôn khổ của kinh tế tuần hoàn, mở ra một hướng tiếp cận vừa mang tính học thuật vừa có giá trị ứng dụng thực tiễn. Bên cạnh đó, chiến lược xây dựng thương hiệu và truyền thông của các cửa hàng đồ si trên nền tảng số – nơi hình ảnh, câu chuyện và sự tin cậy được kiến tạo chủ yếu qua mạng xã hội thay vì các kênh quảng cáo truyền thống – cũng là một hiện tượng truyền thông đáng được phân tích một cách bài bản.

Chính bởi sự đan xen của nhiều tầng ý nghĩa như vậy, đồ si xứng đáng được nhìn nhận không chỉ như một đề tài thú vị, mà còn là một không gian nghiên cứu còn tương đối mới mẻ tại Việt Nam, nơi dữ liệu thực tiễn vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng học thuật mà nó mang lại.

Là một cửa hàng đồ si Nhật và Hàn Quốc hoạt động thực tế trên thị trường, Đô Si La Mi hiểu rằng giá trị của một công trình nghiên cứu không chỉ nằm ở khung lý thuyết, mà còn ở chất liệu thực tiễn làm nền cho những lập luận ấy. Vì vậy, nếu bạn là sinh viên thuộc bất kỳ ngành học, bất kỳ trường đại học nào, đang quan tâm đến việc tìm hiểu hoặc thực hiện một công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực thời trang secondhand – dù dưới góc độ kinh tế, marketing, tâm lý học tiêu dùng, phát triển bền vững hay bất kỳ hướng tiếp cận nào khác – chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe.

← Quay lại Tin tức & Kiến thức